OCENA JAKOŚCIOWA OSZLIFOWANYCH DIAMENTÓW

Opis oszlifowanego diamentu.

Opis oszlifowanego diamentu w ramach oceny jego cech należy wykonywać zgodnie z zasadami określonymi w niżej podanych punktach:
- masę,
- kształt,
- wymiary,
- proporcje,
- czystość,
- diagram inkluzji i skaz,
- barwę,
- fluorescencję przy długofalowym promieniowaniu nadfioletowym,
- wykończenie szlifu,
- komentarz (jeśli potrzebny).

Definicje.

Diament:
Naturalny minerał składający się w zasadzie z węgla, wykrystalizowanego w układzie regularnym (sześciennym). Jego twardość w skali Mohsa ma wartość 10, gęstość - w przybliżeniu 3,52 (g/cm³), zaś współczynnik załamania n_D) ma wartość 2,417.

Nie ma potrzeby podawania w nazwie wyżej wymienionej genezy diamentu, ponieważ użycie samego wyrazu "diament" bez dodatkowych określeń oznacza, że jest to nazwa diamentu naturalnego.

Diament syntetyczny:
sztuczna reprodukcja diamentu, która ma taki sam skład chemiczny i strukturę krystaliczną oraz takie same właściwości optyczne i fizyczne jak jej odpowiednik naturalny. Zabrania się używania określenia diament bez dodatkowych określeń do nazywania nim diamentów syntetycznych, tzn. takich, które wykrystalizowały się w całości lub częściowo, względnie podlegały procesowi rekrystalizacji z udziałem człowieka, przy czym nie ma znaczenia rodzaj użytego materiału wyjściowego lub zastosowana metoda. Produkt wytworzony w taki sposób powinien być jednoznacznie nazywany diamentem syntetycznym.

Diament poprawiany:
diament poddany obróbce w inny sposób niż szlifowanie i polerowanie z zamiarem zmiany jego wyglądu przez powlekanie, wypełnianie lub jakiekolwiek inne fizyczne lub chemiczne traktowanie.

UWAGI:
1. Wszystkie diamenty nawiercane laserem powinny być określane jako diamenty "o stopniu czystości uzyskanym przez nawiercanie laserem".
2. Żadne inne diamenty poprawione, łącznie z powlekanymi i sztucznie wypełnionymi, nie mogą być oceniane.

Kamień składany:
Kamień zbudowany z dwu lub więcej części, z których co najmniej jedna jest diamentem naturalnym lub syntetycznym, lub poprawianym. Należy go wyraźnie zidentyfikować i nie należy go oceniać.

Fluorescencja:
Stopień luminescencji diamentu obserwowanego w długofalowym promieniowaniu nadfioletowym źródła światła o długości 365 nm.

Szlif:
Określa go kształt, proporcje i wykończenie diamentu.

Masa i wymiary.

Masa.
Znormalizowana jednostką masy diamentu jest karat metryczny (kr) równoważny 200 mg (1/5 g). Dopuszcza się ustne wyrażanie jednej setnej części karata jako "punkt". Międzynarodowym znormalizowanym skrótem terminu karat jest ct. Masę diamentu należy podawać w karatach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.

Barwa.
Cecha związana z występowaniem zabarwienia lub jej względnym brakiem (bezbarwność).
Bezbarwne do lekko żółtych, lekko brązowych i lekko szarych (D do Z).

Barwy diamentów w obrębie skali klas od D do Z są określane metodą wzrokowego porównania z barwą serii kamieni wzorcowych (kamieni porównawczych), tych samych, które zostały użyte do ustalenia skali od D do Z. Oceny dokonuje wykwalifikowany obserwator o normalnym wzroku i normalnej zdolności rozróżniania barw, przy sztucznym źródle światła, realizującym iluminanty kolorystyczne D55 do D65 (iluminanty normalne według Międzynarodowej Komisji Oświetleniowej).

Klasę barwy oznacza się za pomocą litery lub zakresu liter między D a Z albo za pomocą zakresu liter D a Z wraz z odpowiednimi określeniami, odpowiadającymi nazwom poszczególnych barw, podanymi w tablicach.

Wszystkie pozostałe barwy.
"Barwa fantazyjna" jest terminem ogólnym powszechnie używanym do opisu diamentów naturalnie zabarwionych na żółto, brązowo lub szaro o niższym stopniu jasności lub/i intensywniejszym nasyceniu niż z kamieni wzorcowych oraz wszystkich innych naturalnie zabarwionych diamentów o wyraźnym odcieniu. W tej grupie specyficzne określenie "fantazyjna" może poprzedzać opis naturalnego zabarwienia diamentu, z odpowiadającą jej kombinacją odcienia, jasności i nasycenia, widocznych od strony podstawy.

Skala barw (bezbarwne do lekko żółtych, lekko brązowych i lekko szarych).

Skalę barw, jaką należy stosować, przedstawiono w opisie skrótów.

Opisy informujące o obecności brązu lub szarości można umieścić, począwszy od klasy I i niżej. Na skali od D do Z dopuszcza się łączenie klas, począwszy od zaznaczonej literą M i niżej, jak również stosowanie zakresów dwuklasowych powyżej klasy oznaczonej literą M.
W przypadku diamentów o masie poniżej 0,47 ct mogą być stosowane połączone klasy "najczystszej bieli" i "czystej bieli", co zaznaczono linią przerywaną między klasami D i E oraz między klasami F i G.

Barwa poprawiana.
Naturalna barwa diamentu zmieniona w sztuczny sposób.

UWAGA:
Kamienie, zawdzięczające swą barwę sztucznie wywołanemu promieniowaniu lub jakiejkolwiek innej metodzie obróbki, zaleca się opisywać jedynie odcieniem barwy, np. "żółta poprawiana". Nie należy używać określenia "fantazyjna".

Czystość.
Postanowienia ogólne

Czystość jest to względny stopień, przy którym diament jest wolny od znamion wewnętrznych (inkluzji) oraz znamion zewnętrznych (skaz), gdy ogląda go wykwalifikowany obserwator o normalnym wzroku, przy achromatycznym i aplanatycznym dziesięciokrotnym powiększeniu, przy sztucznym źródle światła realizującym iluminant od D55 do D65 (normalny iluminant CIE*). Przy wyznaczeniu stopnia czystości następujące aspekty znamion wewnętrznych (inkluzji) i znamion zewnętrznych (skaz) winny być brane pod uwagę: wielkość, rodzaj, liczba, umiejscowienie, jasność/barwa. Diamenty o stopniu czystości poza I3 lub P3 noszą nazwę odrzutów oraz uważa się, że są poza skalą czystości.

Stopnie czystości.
Stopnie czystości wymieniono i zdefiniowano poniżej.

Czyste - bez znamion wewnętrznych i zewnętrznych (FL)
Diamenty FL są wolne od charakterystycznych znamion wewnętrznych (inkluzji) i charakterystycznych znamion zewnętrznych (skaz) w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu.

Wewnętrznie czyste (IF)
Diamenty IF są wolne od znamion wewnętrznych (inkluzji) i w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu wykazują jedynie znamiona zewnętrzne (skazy).

Bardzo, bardzo mało zanieczyszczone/inkluzje (VVS)
Diamenty VVS wykazują znikome znamiona wewnętrzne (inkluzje), wyjątkowo trudno dostrzegalne przy dziesięciokrotnym powiększeniu.

Bardzo mało zanieczyszczone/bardzo małe inkluzje (VS)
Diamenty VS zawierają nieznaczne (drobne) znamiona wewnętrzne (inkluzje), trudno dostrzegalne w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu.

Mało zanieczyszczone/małe inkluzje (SI)
Diamenty SI zawierają dostrzegalne znamiona wewnętrzne (inkluzje), łatwo lub bardzo łatwo zauważalne w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu.

Zanieczyszczone lub Pique

- zanieczyszczone 1 (I1 lub P1) - diamenty zanieczyszczone zawierają znamiona wewnętrzne (inkluzje) wyraźne, bardzo wyraźne do bardzo wyraźnych w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu. Są one widoczne, łatwo widoczne do bardzo łatwo widocznych gołym okiem od strony tafli i mogą wpływać na efekt brylancji.

- zanieczyszczone 2 (I2 lub P2) - diamenty zanieczyszczone zawierają znamiona wewnętrzne (inkluzje) bardzo wyraźne w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu.

- zanieczyszczone 3 (I3 lub P3) - diamenty zanieczyszczone zawierają znamiona wewnętrzne (inkluzje) nadzwyczaj wyraźne w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu.

Szlif.
Charakterystyczne cechy szlifu.
Szlif ocenia się na podstawie niżej wymienionych cech:

a) Kształt: kombinacja zarysu diamentu z rozmieszczeniem faset.

b) Proporcje: współzależność między różnymi częściami diamentu a średnicą rondysty.

c) Wykończenie szlifu: jakość powierzchni diamentu, rozmieszczenia faset i poprawność ich kształtu.

Kształt.

Pospolite kształty diamentów są przedstawione na rysunku 1. Istniejące odmiany różnych innych kształtów powinny być szczegółowo opisane. Termin "brylant" bez żadnego dodatkowego określenia powinien być stosowany wyłącznie do diamentów okrągłych o szlifie brylantowym. Termin "kształt fantazyjny" jest ogólnie używany do opisu wszystkich innych kształtów poza okrągłym. Różne części brylantu i rozmieszczenie faset przedstawiono na rysunku 2.


rysunek 1. Powszechnie występujące kształty diamentów. (kliknij aby powiększyć)	rysunek 2. Części brylantu okrągłego i rozmieszczenie faset. (kliknij aby powiększyć)

rysunek 3.
Elementy szlifu brylantowego.
(kliknij aby powiększyć)

Opis skrótów.

*Nazwa w języku angielskim - International Commission on Illumination.

Proporcje.
Następujące proporcje są wymagane przy opisie diamentu:

Przeciętna średnica rondysty - wielkość podstawowa przy opisie proporcji. Przeciętna średnica rondysty jest średnią arytmetyczną najmniejszej i największej średnicy diamentu okrągłego lub szerokością w przypadku kształtów fantazyjnych.

Czystość:

FL - jest skrótowcem od angielskiego "Flawless"
IF - jest skrótowcem od angielskiego "Internally Flawless"
VVS - jest skrótowcem od angielskiego "Very Very Slightly lncluded"/"Very, Very Small Inclusions"
VS - jest skrótowcem od angielskiego "Very Slightly lncluded"/"Very Small Inclusions"
Sl - jest skrótowcem od angielskiego "Slightiy lncluded"/"Small Inclusions"
I- jest skrótowcem od angielskiego "Included" zaś P - od francuskiego "Pique"

Barwa:

D - najczystsza biel +
E - najczystsza biel
F - czysta biel +
G - czysta biel
H - biel
I - lekko stonowana biel
J - lekko stonowana biel
K - stonowana biel
L - stonowana biel
M - Z - stonowana biel

W Polsce stosuje się dla określenia części dolnej diamentu - podstawa lub pawilon.

Polski Komitet Normalizacyjny w dniu 20 lutego 2001 roku wprowadził normę nr. PN-M-17007 opracowana przez Normalizacyjną Komisje Problemową nr 239 ds. Jubilerstwa w zakresie oceny jakościowej oszlifowanych diamentów - terminologia i klasyfikacja, która jest dostępna siedzibie PKN.