Działalność rzeczoznawców nie jest obecnie jednolicie uregulowana w żadnym z aktów prawnych. Szereg przepisów (np. ustawa o gospodarce nieruchomościami) przewidują jedynie cząstkową regulację, podstawy działalności rzeczoznawcy. Co do zasady obowiązujące przepisy nie wprowadzają ani obowiązku ani też uprawnienia do posługiwania się terminem rzeczoznawcy. Jaka wobec tego jest podstawa prawna dla powoływania stowarzyszeń zrzeszających rzeczoznawców a także dla aktów regulujących działalność stowarzyszeń wobec podmiotów zewnętrznych? Czy dla posługiwania się terminem rzeczoznawcy wymagane jest uzyskanie określonych kwalifikacji w danej branży? Jak kształtuje się kwestia odpowiedzialności za nierzetelne świadczenie usług w zakresie rzeczoznawstwa? Czy możliwe jest przyjęcie odpowiedzialności odszkodowawczej zarówno na gruncie przepisów prawa cywilnego jak i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej? Kiedy istnieje możliwość wyłączenia odpowiedzialności rzeczoznawcy i na jaką podstawę wyłączającą odpowiedzialność można się powołać?

Odrębną kategorię obok rzeczoznawców stanowią biegli sądowi, gdzie możliwość ich powołania w toku postępowania sądowego wynika bezpośrednio z przepisów dotyczących postępowania cywilnego a także z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych.
Przepisy Kodeksu Postępowania Karnego przewidują możliwość powołania jako dowodu opinii biegłego jeśli ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przepisy Kodeksu Postępowania Cywilnego statuują zasadę, że dopuszczenie opinii biegłych w toku postępowania dowodowego jest możliwe „w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych”. Czy pojęcia rzeczoznawcy i biegłego sądowego mogą się krzyżować jeśli tak to w jakich okolicznościach? Jakie przesłanki musi spełniać określony podmiot aby mógł być powołany jako biegły w toku postępowania. Jakie warunki musi spełniać przygotowana przez niego opinia? Jaki jest status, uprawnienia i obowiązki biegłego w trakcie postępowania? Czy jedyną podstawą odpowiedzialności biegłego są przepisy karne zawarte Kodeksie Karnym w rozdziale XXX „Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości”? Czy ewentualnie można żądać naprawienia szkody wynikłej z nienależytego wykonywania obowiązków przez biegłego jeśli tak, to na jakiej podstawie?

Kolejną kwestią jest odpowiedzialność rzeczoznawców w sytuacji jeśli samodzielnie prowadzą działalność polegającą na wycenie kamieni szlachetnych, czy istnieje możliwość umownego wyłączenia czy też ograniczenia powyższej odpowiedzialności wobec podmiotów trzecich?

Przygotował: Mariusz Heler

O tych i innych jeszcze zagadnieniach dotyczących statusu rzeczoznawcy i biegłego będzie się można dowiedzieć z dalszego toku prezentacji adwokata M. Helera.